Mermerden Ülke : Türkmenistan...
2007 yılının Mart ayı. Uçağımız gecenin karanlığında Hazar Denizini aşıp karanlık piste indiğinde karşılaşacağım şehri merak ediyordum doğrusu. Mat renkte binalar, ruhsuz Sovyetik caddeler ve belki at üstünde ilerleyen Türkmenler. Karanlık merakımı örttü. Çaresiz günün ağırmasını beklerken, girişinden, merdivenlerine kadar her yeri beyaz mermerden yapılan otel bana ipucu veriyormuş meğer.
MERMER BAŞKENT
Sabahın ilk ışığıyla birlikte kendimi mermerden balkona attım. Karşımda Aşkabat. Memleketimin Akçaabatı'nı çağrıştırsa da, ondan çok farklı, çok uzak. Mermer şehir desek abartmış olmayız. Bir şehir düşünün; yolları, kaldırımları, binaları beyaz mermerden. Bu bir tercih. Bu bir devlet politikası. Doğrusu bu bir kurucu liderin en büyük rüyası. Ölümünün üzerinden yıllar geçse de Saparmurat Türkmenbaşı, ailesini kaybettiği 1948 yılındaki büyük Aşkabat depreminin ruhundaki izlerini de silmeye
yemin etmiş. Devasa estetik binalar, onun emriyle yapılmış. Çoğu Türkiye'den getirilen mermer, şehrin makyajı oluvermiş. Ülkenin zengin yeraltı kaynakları böylesine ihtişamlı bir başkent yaratmak için kullanılmış.
KADINLARA YASAK
Annesiz büyüyen Türkmenbaşı, her Türkmen kadınını annesi görmüş. Belki de bu yüzden dünyadaki en ilginç uygulamalardan birine imza atılmış. Geleneksel Türkmen motifleriyle süslü elbiseler kadınlar için zorunlu kılınmış. Sokakta pantolon giyen tek bir Türkmen kadınına rastlayamazsınız. Mermer sütunlar üzerinde yürüyen yeşil işlemeli elbiseleriyle Türkmen kadınları. Şehirde karşılaşacağınız en yaygın manzara bu.
DÜNYADA TEK
O yıllarda sigara içen bir Türk vatandaşı olarak Türkmenistan'da yaşadıklarımı anlatsam, gidip görmeyen, bilmeyen inanmaz. Havalimanı dahil şehirde gittiğim neredeyse her binada rahat rahat sigara içtim.Türkmenistan kapalı alanda sigara içme özgürlüğünde açık ara dünya şampiyonu olur. Ancak iş açık havaya geldiğinde işte orada şok eden gerçekle karşılaştım. Türmenistan sigara içmenin açık havada yasak olduğu dünyadaki belkide tek ülkeydi. Açık havada sigara içerken Türkmen polisi "çilim çekme" diyerek üzerime yürüdü. 'çilim çekme' demek, sigara içme demekti. Bugün hala şokundayım.
TAKSİ BEKLEMEYİN
Aşkabat'la ilgili bilinmesi gereken en önemli şeylerden biri de bir başkent olarak taksi fakiri olması. 'Taksi bulur, işimi öyle hallederim' diyorsanız fena halde yanılırsınız. Benden tavsiyşe mutlaka bir araç kiralayın. Ve tabi trafikte seyrederken her zamankinden dikkatli olun. Bu garip ülkede ne zaman, nasıl bir uyarıyla karşılaşacağınız belli olmaz.
KİLİM YASAĞI
Söz gelimi geleneksel Türkmen kilimi koruma altında. Kesinlikle ve kesinlikle yurtvcdışına çıkışı yasak. Kilimi size Türkmenbaşı da verse, gümrükten geçirmeniz çok zor. Nitekim şimdiki Türkmenbaşı Gurbanguli Berdimuhammedov'un bizzat hediye ettiği kilimler yüzünden neredeyse gözaltına alınıyorduk. Sonra devreye elçilik girdi de derdimizi anlatıp, kilimi gümrükten geçirebildik. Kısacası adıyla bizdenmiş gibi görünen ancak hem dili, hem günlük yaşamı, hem de farklı kurallarıyla Türkmenistan şaşırtıcı bir ülke. Daha da şaşırmamak için Türkmenistan'a giderken her konuda mutlaka bilgi edinin.
2007 yılının Mart ayı. Uçağımız gecenin karanlığında Hazar Denizini aşıp karanlık piste indiğinde karşılaşacağım şehri merak ediyordum doğrusu. Mat renkte binalar, ruhsuz Sovyetik caddeler ve belki at üstünde ilerleyen Türkmenler. Karanlık merakımı örttü. Çaresiz günün ağırmasını beklerken, girişinden, merdivenlerine kadar her yeri beyaz mermerden yapılan otel bana ipucu veriyormuş meğer.
MERMER BAŞKENT
Sabahın ilk ışığıyla birlikte kendimi mermerden balkona attım. Karşımda Aşkabat. Memleketimin Akçaabatı'nı çağrıştırsa da, ondan çok farklı, çok uzak. Mermer şehir desek abartmış olmayız. Bir şehir düşünün; yolları, kaldırımları, binaları beyaz mermerden. Bu bir tercih. Bu bir devlet politikası. Doğrusu bu bir kurucu liderin en büyük rüyası. Ölümünün üzerinden yıllar geçse de Saparmurat Türkmenbaşı, ailesini kaybettiği 1948 yılındaki büyük Aşkabat depreminin ruhundaki izlerini de silmeye
yemin etmiş. Devasa estetik binalar, onun emriyle yapılmış. Çoğu Türkiye'den getirilen mermer, şehrin makyajı oluvermiş. Ülkenin zengin yeraltı kaynakları böylesine ihtişamlı bir başkent yaratmak için kullanılmış.
KADINLARA YASAK
Annesiz büyüyen Türkmenbaşı, her Türkmen kadınını annesi görmüş. Belki de bu yüzden dünyadaki en ilginç uygulamalardan birine imza atılmış. Geleneksel Türkmen motifleriyle süslü elbiseler kadınlar için zorunlu kılınmış. Sokakta pantolon giyen tek bir Türkmen kadınına rastlayamazsınız. Mermer sütunlar üzerinde yürüyen yeşil işlemeli elbiseleriyle Türkmen kadınları. Şehirde karşılaşacağınız en yaygın manzara bu.
DÜNYADA TEK
O yıllarda sigara içen bir Türk vatandaşı olarak Türkmenistan'da yaşadıklarımı anlatsam, gidip görmeyen, bilmeyen inanmaz. Havalimanı dahil şehirde gittiğim neredeyse her binada rahat rahat sigara içtim.Türkmenistan kapalı alanda sigara içme özgürlüğünde açık ara dünya şampiyonu olur. Ancak iş açık havaya geldiğinde işte orada şok eden gerçekle karşılaştım. Türmenistan sigara içmenin açık havada yasak olduğu dünyadaki belkide tek ülkeydi. Açık havada sigara içerken Türkmen polisi "çilim çekme" diyerek üzerime yürüdü. 'çilim çekme' demek, sigara içme demekti. Bugün hala şokundayım.
TAKSİ BEKLEMEYİN
Aşkabat'la ilgili bilinmesi gereken en önemli şeylerden biri de bir başkent olarak taksi fakiri olması. 'Taksi bulur, işimi öyle hallederim' diyorsanız fena halde yanılırsınız. Benden tavsiyşe mutlaka bir araç kiralayın. Ve tabi trafikte seyrederken her zamankinden dikkatli olun. Bu garip ülkede ne zaman, nasıl bir uyarıyla karşılaşacağınız belli olmaz.
KİLİM YASAĞI
Söz gelimi geleneksel Türkmen kilimi koruma altında. Kesinlikle ve kesinlikle yurtvcdışına çıkışı yasak. Kilimi size Türkmenbaşı da verse, gümrükten geçirmeniz çok zor. Nitekim şimdiki Türkmenbaşı Gurbanguli Berdimuhammedov'un bizzat hediye ettiği kilimler yüzünden neredeyse gözaltına alınıyorduk. Sonra devreye elçilik girdi de derdimizi anlatıp, kilimi gümrükten geçirebildik. Kısacası adıyla bizdenmiş gibi görünen ancak hem dili, hem günlük yaşamı, hem de farklı kurallarıyla Türkmenistan şaşırtıcı bir ülke. Daha da şaşırmamak için Türkmenistan'a giderken her konuda mutlaka bilgi edinin.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder